มาตอบคำถามครับ
ฃออภัยสำหรับคำตอบก่อนหน้าที่ทำให้เข้าใจผิดว่าใช้กำไรตัวเดียวกันในการคำนวณ ROE, ROA
(เป็นความผิดของผมเองที่พยายามจะอธิบายให้เข้าใจง่ายๆ เกินไป จึงละไว้ในฐานที่เข้าใจ)
แต่คราวนี้จะอธิบายในรูปแบบมาตรฐานของ การคำนวณจริงของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยครับ
ตามสูตรมาตรฐาน ที่ตลาดหลักทรัพย์ใช้
ROA = EBIT / Assets (เฉลี่ย)
ROE = Net Profit / Equity(เฉลี่ย)
ในการบันทึกบัญชี การใช้เงินเพื่อทำให้เกิดสินค้าและบริการ ไม่ได้แยกบันทึกบัญชีว่า เงินส่วนที่ใช้ไปเป็นเงินส่วนของเงินกู้ หรือ ส่วนของเจ้าของ
เช่น กิจการ A ซื้อวัตถุดิบ ก 20 บาท ซื้อวัตถุดิบ ข 20 บาท จ่ายค่าแรงพนักงาน 10 บาท (เกิดต้นทุน 50) และนำสินค้าไปขายได้ราคา 100 บาท เงิน 20+20+10 บาท ที่จ่ายออกไป ในทางบัญชีไม่ได้บันทึกว่า เป็นเงินส่วนผู้ถือหุ้น หรือ เงินส่วนของหนี้สินที่กู้ยืมมา ดังนั้นกำไรที่ได้กลับมา จึงไม่สามารถบอกได้ตรงๆ ว่าเป็นกำไรที่เกิดจากเงินส่วนไหน
*** สาเหตุในทางบัญชีไม่ได้บันทึกแยกการใช้เงินว่าเป็นเงินส่วนไหน เนื่องจากมีความยุ่งยาก และไม่มีบริษัทใดในโลกนี้ ทำแบบนี้ ***
สมมุติ สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนผู้ถือหุ้น ( 100 = 50 + 50)
กิจการ A มีงบกำไรขาดทุนดังนี้
sale 100
หัก Cogs 50
เหลือ Gross profit 50
หัก SG&A 20
เหลือ EBIT 30
หัก interest 10
เหลือ EBT 20
หัก Tax 5 (สมมุติ)
เหลือ Net Profit 15
คำนวณ
1. ROA = EBIT / Assets
ROA = 30 /100 = 30%
สินทรัพย์ 1 บาท สร้างผลตอบแทนได้ 30 สตางค์
2. ROE = Net Profit / Equity
ROE = 15 / 50 = 30%
เงินส่วนผู้ถือหุ้น 1 บาท นำไปสร้างผลตอบแทนได้ 30 สตางค์
อธิบายเพิ่มเติม
สาเหตุที่ค่า ROE ใช้กำไรสุทธิ เนื่องจากได้ตัดดอกเบี้ยจ่ายออกไป ซึ่งดอกเบี้ยจ่ายนั้น ในอีกนัยหนึ่งคือเป็นการหักผลตอบแทนส่วนของหนี้สินออกไป และภาระยังหักภาษีออกไป เหลือเป็นกำไรสุทธิ ซึ่งจะกลายเป็นผลตอบแทนต่อส่วนผู้ถือหุ้น ครับ
ตอบคำถาม
1) ทำไม ROA ถึงน้อยกว่า ROE เสมอหละครับ??
ตอบ ไม่เสมอไปครับ
แต่สาเหตุที่ ROE มักจะมากกว่า ROA เพราะตัวหารของ ROA ที่ปกติแล้วจะขนาดใหญ่กว่า ตัวหารของ ROE เนื่องจาก ROA ใช้ Total asset
ในขณะที่ ROE ใช้ Equity ที่เป็นส่วนหนึ่งของ Total asset ซึ่งมีขนาดเล็กกว่า ทำให้ผลลัพธ์ที่ออกมา ได้มากกว่า
แต่ก็ไม่เสมอไป ให้ลองดูที่บริษัท ที่ขาดทุนที่เกิดจากภาระดอกเบี้ยจ่ายที่สูงมาก ส่งผลทำให้กำไรสุทธิต่ำมากๆๆ หรือกำไรสุทธิติดลบ ทำให้ค่า ROE ติดลบ และหาก EBIT ยังเป็นบวกอยู่ แสดงว่า ROA ก็จะมากกว่า ROE ครับ
2) ทำไม ROA กับ ROE ถึงใช้กำไรสุทธิตัวเดียว
กันเป็นตัวตั้งในการคำนวนหละครับ??
ตอบ จริงๆ แล้ว ใช้คนละตัวครับ ตามสูตรด้านบน
3) แล้วทำไมถึงไม่มีการคำนวนผลตอบแทนจากหนี้สินหละครับ??
ตอบ ROA ได้รวมผลตอบแทนของส่วนของหนี้สินไว้อยู่แล้วครับ และการแยกกำไรที่มาจากหนี้สิน ทำได้ยาก เนื่องจากระบบบัญชีที่ได้อธิบายไว้ข้างบน
ให้ลองศึกษา ROCE = Return on Capital Employ
เพื่อเสริมความเข้าใจขึ้นอีกครับ
ยินดี ปรีดา ครับ